İdrar Yaparken Yanma ve Ağrı Neden Olur?

İdrar yaparken yanma ve ağrı dizüri üriner sistem enfeksiyonu-üretrit-vajinit-prostatit geniş spektrumda nedenleri olan yakınma olup üriner enfeksiyon UTI en sık neden yüzde elli ila altmış kadınlarda Escherichia coli yüzde seksen bakteriyel kolonizasyon, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar STI gonore Neisseria gonorrhoeae, klamidya Chlamydia trachomatis, trikomonas Trichomonas vaginalis üretrit, vajinal enfeksiyonlar kandidiyazis Candida albicans, bakteriyel vajinozis, kimyasal irritasyon sabun-spermisid-hijyen ürünleri, atrofik vajinit menopoz östrojen eksikliği, prostatit erkeklerde prostat inflamasyonu ve taşlar böbrek-mesane-üretral taş mevcuttur. Semptom karakteri yanma keskin-yakıcı his miksiyon başlangıcı-bitiminde, sıklık frequent urination sık ihtiyacı hissetme saatte bir, aciliyet urgency ani bastırılamaz ihtiyaç, hematüri kanlı idrar gross-mikroskopik, bulanık-kötü kokulu idrar enfeksiyon belirtisi, pelvik-suprapubik ağrı mesane bölgesi basınç, bel ağrısı renal tutulum pyelonefrit üst UTI ve sistemik semptomlar ateş-titreme-bulantı-kusma üst üriner enfeksiyon komplikasyonu içermektedir. Epidemiyoloji kadınlarda yaşam boyu yüzde elli ila altmış en az bir UTI, rekürren UTI yüzde yirmi ila otuz altı ay içinde yeniden, erkeklerde daha az genç erkek yüzde beş altmış yaş altı prostat büyümesi sonrası artış, yaş faktörü genç cinsel aktif kadınlar yüksek risk, menopoz sonrası atrofik değişiklik, çocuklarda konjenital anomaliler vezikoüreteral reflü VUR ve maliyet ABD yıllık üç milyar dolar antibiyotik-doktor ziyaretleri mevcuttur.

Enfeksiyöz Nedenler

Sistitis mesane enfeksiyonu alt üriner sistem patojen E.coli yüzde seksen Staphylococcus saprophyticus yüzde beş ila on genç kadınlar, Klebsiella-Proteus-Enterococcus, bulaşım yolu assendan perineal flora-üretra-mesane kadınlarda kısa üretra on santimetre erkek yirmi santimetre, risk faktörleri cinsel aktivite mekanik travma bakteri girişi honeymoon sistitis, spermisid kullanım laktobasil kaybı E.coli kolonizasyon, konstipasyon rektum basısı mesane boşalması eksik, kateter kullanımı hastane enfeksiyonu CAUTI, diyafram-spermisid kontraseptif, menopoz östrojen azalması vajinal atrofi, semptomlar dizüri yanma-ağrı, frekans sık idrara çıkma, aciliyet ani ihtiyaç, suprapubik ağrı mesane üzeri basınç, hematüri hafif mikroskopik veya gross, piüri bulanık idrar lökosit, koku ürin kötü kokulu, sistemik semptom yok ateş yok alt UTI ve tanı idrar analizi lökosit esteraz-nitrit pozitif, idrar kültürü yüzbin CFU/mililitre üzeri bakteriyel koloni mevcuttur. Pyelonefrit böbrek enfeksiyonu üst üriner sistem komplike UTI assendan enfeksiyon mesane-üreter-böbrek, hematojen nadir bakteriyemi yayılım, risk faktörleri üriner obstrüksiyon taş-tümör-gebelik, vezikoüreteral reflü VUR çocuklarda retrograd akış, diyabet yüksek glukoz immün baskılanma, gebelik hormonal değişiklik-üreter dilatasyonu hidronefroz, nörojenik mesane spinal kord hasarı-MS boşalma bozukluğu, semptomlar dizüri-frekans-aciliyet sistitis artı, flank ağrı kostovertebral açı ağrısı tek-bilateral, yüksek ateş otuz sekiz derece üzeri-titreme, bulantı-kusma, sistemik toksisite letarji-konfüzyon yaşlılarda, komplikasyonlar sepsis bakteriyemi şok, böbrek absesi intrarenal-perirenal, kronik böbrek hasarı rekürren pyelonefrit skar, tanı idrar analizi-kültür, kan kültürü bakteriyemi şüphesi, görüntüleme renal ultrason-CT obstrüksiyon-apse ve tedavi hastane yatış IV antibiyotik ceftriakson-fluorokinolon on ila on dört gün mevcuttur.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar STI üretrit gonore Neisseria gonorrhoeae Gram negatif diplokok, bulaşım cinsel temas vajinal-oral-anal, inkübasyon iki ila yedi gün, semptomlar dizüri yanma-ağrı, üretral akıntı pürülan sarı-yeşil kalın, erkeklerde belirgin semptom, kadınlarda asemptomatik yüzde elli servisit, komplikasyonlar pelvik inflamatuvar hastalık PID-infertilite-ektopik gebelik, tanı NAAT nükleik asit amplifikasyon idrar-sürüntü PCR, Gram boyama Gram negatif diplokoklar intraseluler, kültür Thayer-Martin agar antibiyotik duyarlılığı, tedavi seftriakson beş yüz miligram IM tek doz artı azitromisin bir gram oral klamidya koenfeksiyonu, klamidya üretrit Chlamydia trachomatis hücre içi bakteri, bulaşım cinsel temas, inkübasyon bir ila üç hafta, semptomlar hafif dizüri, sulu-mukoid akıntı, asemptomatik yüzde yetmiş kadın yüzde elli erkek, komplikasyonlar PID-Reiter sendromu artrit-konjonktivit-üretrit, tanı NAAT altın standart, tedavi azitromisin bir gram tek doz veya doksisiklin yüz miligram iki kez günlük yedi gün ve partner tedavisi zorunlu her iki partner eşzamanlı tedavi ping-pong enfeksiyon önleme mevcuttur.

Trikomoniazis Trichomonas vaginalis protozoon flagella, bulaşım cinsel temas nadiren havlu-mayo, inkübasyon beş ila yirmi sekiz gün, semptomlar dizüri yanma, vajinal akıntı köpüklü sarı-yeşil kötü koku, vulvar irritasyon kaşıntı-kızarıklık, erkek asemptomatik çoğunlukla taşıyıcı, çilek serviks strawberry cervix punktat hemoraji kolposkopi, tanı mikroskop ıslak preparat hareketli trikomonad yüzde altmış duyarlılık, NAAT PCR yüzde doksan beş duyarlılık, kültür InPouch TV, tedavi metronidazol iki gram oral tek doz veya tinidazol iki gram oral, gebelik metronidazol ikinci trimester güvenli, partner tedavisi zorunlu yedi gün cinsel temastan kaçınma, komplikasyonlar PID risk artışı, HIV bulaşım kolaylaşma genital inflamasyon ve gebelik komplikasyonları erken doğum-düşük doğum ağırlığı mevcuttur. Kandidiyazis vulvovajinal kandidiyaz VVC Candida albicans yüzde seksen beş maya enfeksiyonu, risk faktörleri antibiyotik geniş spektrum normal flora bozulması, diyabet yüksek glukoz, gebelik-oral kontraseptif yüksek östrojen, immünsüpresyon HIV-steroid, sıkı giysi nem ortamı, semptomlar dizüri eksternal yanma vulvar tutulum, vajinal akıntı kalın beyaz peynir kıvamı cottage cheese, vulvar kaşıntı şiddetli yanma, disparoni ağrılı ilişki, tanı pH normal dört ila dört buçuk değişmez, mikroskop KOH preparat maya-pseudohifa, kültür Sabouraud agar tür tayini non-albicans C.glabrata-tropicalis flukonazol dirençli, tedavi topikal azol mikonazol-klotrimazol krem-ovül üç ila yedi gün, oral flukonazol yüz elli miligram tek doz kolay, rekürren dört veya daha fazla yıllık indüksiyon üç doz-idame altı ay flukonazol haftalık ve non-albicans tedavi borik asit altıyüz miligram vajinal on dört gün mevcuttur.

Non-Enfeksiyöz Nedenler

Kimyasal irritasyon irritan kontakt dermatit kimyasal maruziyet sabun parfümlü-duş jeli, spermisid nonoksinol-9, hijyen sprayleri parfümlü-deodorant,거품banyosu köpük banyosu çocuklarda, lateks kondom allerjik-irritan, deterjan kalıntısı iç çamaşırı yetersiz durulama, semptomlar dizüri dış yanma labia-introitus, vulvar eritem kızarıklık-ödem, akıntı minimal ince sulu, kaşıntı-yanma, zaman ilişkisi maruziyet sonrası saatler-günler, tanı öykü son kullanılan ürünler, muayene vulvar eritem-ödem-fissür, pH-mikroskop normal enfeksiyon yok, tedavi irritan eliminasyon parfümsüz ürünler-su bazlı lubrikant, topikal kortikosteroid hafif potens hidrokortizon yüzde bir kaşıntı, soğuk kompres rahatlatma şişlik azaltma ve önleme hipoalerjenik ürünler parfümsüz-renksiz mevcuttur. Atrofik vajinit menopoz sonrası östrojen eksikliği vajinal epitel incelme-kuruluk, erken menopoz cerrahi-kemoterapi-radyasyon, emzirme prolaktin östrojen baskılama geçici, risk faktörleri yaş altmış beş yaş üzeri, sigara östrojen metabolizması hızlandırma, aromataz inhibitörü meme kanseri tedavisi östrojen blokajı, semptomlar dizüri ince mukoza hassasiyet, vajinal kuruluk lubrikasyon azalması, disparoni ağrılı ilişki, üriner sıklık-aciliyet genitoüriner menopoz sendromu, muayene soluk ince mukoza-peteşi-kanamalar, pH yüzde yedi üzeri yüksek alkalin laktobasil yok, tedavi topikal östrojen vajinal krem estradiol on mikrogram gece iki hafta sonra üç kez hafta, vajinal tablet-ring uzun etkili, sistemik östrojen oral-transdermal menopoz semptomları varsa, vajinal nemlendirici-lubrikant su bazlı düzenli-ilişki öncesi, DHEA prasterone vajinal supozituar ve alternatifler ospemifen Osphena oral SERM altmış miligram günlük, lazer terapi CO2 fraksiyonel doku rejenerasyonu kanıt sınırlı mevcuttur.

İnterstisyel sistitis mesane ağrı sendromu kronik pelvik ağrı BPS/IC mesane duvarı inflamasyon-ülserasyon, etiyoloji belirsiz otoimmün-nörojenik-epitel defekt teorileri, prevalans kadınlarda yüzde iki ila altı orta yaş, semptomlar dizüri ağrılı-yanıcı, frekans günde on üzeri idrar sık küçük miktar, aciliyet ani bastırılamaz, nokturi gece uyanma ikiden fazla, pelvik ağrı mesane dolması kötüleşme-boşalması rahatlatma, disparoni vajinal basınç, alevlenme tetikleyiciler asidik gıda-kafein-alkol-stres, tanı배제tanısı diagnosis of exclusion UTI-kanser-taş dışlanması, sistoskopi Hunner lezyonları-glomerülasyon, hidrodistekansiyon mesane kapasitesi azalması, potasyum testi KCl mesane ağrı provokasyonu, tedavi diyet modifikasyonu asidik-baharat-kafein-alkol eliminasyon, mesane eğitimi kademeli boşalma aralığı artırma, DMSO dimetil sülfoksit intravesikal instilasyon altı hafta, pentosan polisülfat Elmiron oral yüz miligram üç kez günlük retina toksisitesi izlem, amitriptilin trisiklik antidepresan yirmi beş ila yetmiş beş miligram gece ağrı-frekans, hidrodistekansiyon terapötik mesane gerilmesi anestezi altında ve Botox enjeksiyonu mesane içi botulinum toksin overaktif mesane refrakter vakalar mevcuttur.

Üriner taşlar nefrolitiyazis böbrek taşı kalsiyum oksalat yüzde yetmiş beş en sık, ürik asit-struvit-sistin, mesane taşı sistolitiyazis kronik obstrüksiyon-enfeksiyon, üretral taş migrasyonu böbrek-üreter-mesane-üretra, risk faktörleri dehidratasyon konsantre idrar, yüksek sodyum-protein diyet, hiperkalsiüri-hiperürikozüri metabolik, aile öyküsü genetik yatkınlık, semptomlar dizüri taş pasajı sırasında üretral irritasyon, renal kolik şiddetli flank ağrısı dalgalar halinde kusma, hematüri gross-mikroskopik doksan beş UTI, frekans-aciliyet mesane irritasyonu, tanı idrar analizi hematüri-kristaller, non-kontrast CT altın standart taş lokalizasyonu-boyutu, ultrason radyasyon yok gebelik-çocuk hidronefroz, KUB plain film radyopak taşlar kalsiyum, tedavi hidrasyon bol su iki ila üç litre günlük spontan pasaj dört milimetre altı yüzde seksen, analjezi NSAİD ibuprofen-ketorolak-opioid, alfa bloker tamsulosin üretral gevşeme pasaj kolaylaştırma, ESWL extracorporeal shock wave lithotripsy beş ila on milimetre, üreterosk opi laser litotripsi on milimetre üzeri, perkütan nefrolitotomi PCNL iki santimetre üzeri ve önleme diyet modifikasyonu sıvı artırma-sodyum azaltma-kalsiyum yeterli-protein kısıtlama-oksalat azaltma mevcuttur. Prostatit erkeklerde prostat bezinin inflamasyonu akut bakteriyel E.coli-Klebsiella-Proteus, kronik bakteriyel tekrarlayan enfeksiyon, kronik pelvik ağrı sendromu CP/CPPS kategori III en sık yüzde doksan beş non-bakteriyel, asemptomatik inflamatuvar tesadüfi bulgu, semptomlar dizüri yanma-ağrı, perineal ağrı skrotum-rektum-bel, ejakülasyon ağrısı, frekans-aciliyet obstrüktif semptomlar, ateş-titreme akut bakteriyel, rektal muayene hassas şiş prostat akut dokunma yok bakteriyemi riski, tanı idrar analizi-kültür post-prostat masajı EPS expressed prostatic secretion lökosit-bakteri, semen kültürü, prostat spesifik antijen PSA akut yüksek kanser ayırımı yaş, görüntüleme transrektal ultrason TRUS apse şüphesi, tedavi akut bakteriyel fluorokinolon siprofloksasin iki ila dört hafta, kronik bakteriyel dört ila altı hafta, alfa bloker tamsulosin obstrüktif semptom, NSAİD ağrı-inflamasyon ve CP/CPPS multimodal alfa bloker-fizik terapi pelvik taban-psikolojik destek mevcuttur.

Tanı ve Tedavi Yaklaşımı

Klinik değerlendirme öykü başlangıç akut-kademeli, süre gün-hafta-ay, karakteristik miksiyon başlangıç-bitimi-sürekli, şiddet hafif-orta-şiddetli VAS ağrı skalası, ilişkili faktörler cinsel aktivite-yeni partner-yeni ürün, eşlik eden semptomlar akıntı-ateş-hematüri, tıbbi geçmiş UTI öyküsü rekürren, STI geçmişi, diyabet-immünsüpresyon, cerrahi üriner-jinekolojik, ilaç kullanımı antibiyotik-kimyoterapi, adet durumu menstruasyon-menopoz ve cinsel öykü yeni partner-korunma yöntemi-STI riski mevcuttur. Fizik muayene vital belirtiler ateş pyelonefrit-sepsis, suprapubik palpasyon hassasiyet sistitis, kostovertebral açı CVA hassasiyet flank ağrısı pyelonefrit, jinekolojik muayene vulvar eritem-lezyon-akıntı, spekulum muayene vajina-serviks akıntı-servisit, bimanuel muayene adneksial hassasiyet PID, erkek muayene üretral akıntı milking penis, skrotal muayene testis-epididim hassasiyeti, rektal muayene prostat hassasiyeti-büyüklük-nodül ve genel muayene deri döküntüsü-lenfadenopati sistemik enfeksiyon mevcuttur. Laboratuvar testleri idrar analizi lökosit esteraz pozitif lökosit varlığı UTI, nitrit pozitif bakteriyel nitrat redüktaz E.coli, lökositler pyuria beş HPF üzeri enfeksiyon-inflamasyon, eritrositler hematüri üç HPF üzeri enfeksiyon-taş-tümör, bakteri bakteriyüri enfeksiyon, idrar kültürü mikroorganizma identifikasyonu-antibiyotik duyarlılığı, koloni sayımı yüzbin CFU/mililitre üzeri anlamlı bakteriyüri, kontamine on bin altı cilt florası, STI testleri NAAT gonore-klamidya vajinal-üriner sürüntü PCR, trikomonas NAAT, seroloji sifilis-HIV-herpes, vajinal mikroskop saline preparat trikomonas-clue cells BV, KOH preparat maya-pseudohifa Candida, whiff test KOH ekleme balık kokusu BV, pH lakmus kağıt dört ila dört buçuk normal yedi üzeri trikomonas-BV ve kan testleri tam kan sayımı lökositoz pyelonefrit-sepsis, CRP-ESR inflamasyon, kreatinin-BUN böbrek fonksiyonu pyelonefrit, glukoz diyabet tarama mevcuttur.

Görüntüleme endikasyonlar pyelonefrit komplikasyon şüphesi apse-obstrüksiyon, hematüri gross kanama persistant-over kırk yaş malignite dışlama, tekrarlayan UTI yapısal anomali-taş, erkek ilk UTI anatomik değerlendirme, ağrı persistant taş-tümör, modaliteler renal ultrason non-invaziv hidronefroz-taş-kitle, CT ürogramı kontrast faz taş-obstrüksiyon-pyelonefrit altın standart, voiding cystourethrogram VCUG vezikoüreteral reflü VUR çocuk rekürren UTI, sistoskopi hematüri-IC mesane içi görüntüleme tümör-Hunner lezyonu, MRI yumuşak doku değerlendirme tümör-enfeksiyon kompleks vakalar ve ürodinamik overaktif mesane-nörojenik mesane mevcuttur. Tedavi komplike olmayan sistitis nitrofurantoin yüz miligram iki kez günlük beş gün birinci hat, TMP-SMX trimetoprim-sülfametoksazol yüz altmış-sekizyüz miligram iki kez günlük üç gün direnç yüzde yirmi üzeri bazı bölgelerde, fluorokinolon siprofloksasin beş yüz miligram iki kez günlük üç gün ikinci hat yan etki, fosfomisin üç gram oral tek doz alternatif, pyelonefrit ayaktan fluorokinolon yedi ila on gün hafif, hastane yatış IV seftriakson-ampisilin-gentamisin ciddi sepsis, STI gonore seftriakson beş yüz miligram IM artı azitromisin bir gram, klamidya azitromisin bir gram veya doksisiklin yüz miligram iki kez günlük yedi gün, trikomonas metronidazol iki gram tek doz, kandidiyaz flukonazol yüz elli miligram tek doz, kimyasal irritasyon irritan eliminasyonu-topikal steroid, atrofik vajinit topikal östrojen, IC multimodal diyet-ilaç-fizik terapi, taş hidrasyon-analjezi-intervansiyonel ve rekürren UTI önleme profilaksi nitrofurantoin elli miligram gece, postkoital profilaksi tek doz ilişki sonrası, kranberry yüz seksen ila beş yüz miligram günlük, östrojen menopoz vajinal östrojen, methenamine hipürat bir gram iki kez günlük asidik idrar, D-mannoz iki gram günlük E.coli adezyon engelleme mevcuttur.

Özel durumlar gebelik antibiyotik seçimi güvenli nitrofurantoin-amoksisilin-sefalosporin, kaçınma fluorokinolon-tetrasik lin-TMP birinci trimester, asemptomatik bakteriyüri tedavi gerekli pyelonefrit-erken doğum riski, pyelonefrit hastane yatış IV antibiyotik yakın monitörizasyon, çocuklar vezikoüreteral reflü VUR rekürren UTI konjenital anomali, antibiyotik profilaksi düşük doz nitrofurantoin-TMP gece, VCUG görüntüleme ilk febril UTI sonrası reflü derecesi, cerrahi yüksek derece reflü V üreteral reimplantasyon, erkekler epididimit-orkit testis-epididim tutulumu, prostatit ayırımı rektal muayene-kültür, üretral striktur darlık travma-enfeksiyon-kateter, yaşlılar asemptomatik bakteriyüri tedavi yok semptom yoksa, deliryum atipik prezentasyon konfüzyon-düşme, kateter ilişkili CAUTI kateter çıkarma-antibiyotik ve immünosüprese nötropenik ateş agresif tedavi geniş spektrum antibiyotik mevcuttur.